Click it and Unblock the Notifications
"ಮುಂದಿನ ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ ಎನ್ನಿಸಬಹುದು," "ಒಂದು ಸರಳ ಸಂದೇಶವೇ ಜೀವನದ ಜೋಡಿಯನ್ನು ಕಾಣಿಸಬಹುದು" - ಈ ಆಶೆಯಿಂದ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಯುವಕ-ಯುವತಿಯು ಡೇಟಿಂಗ್ ಆ್ಯಪ್‌ಗಳನ್ನು ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ, ಮನೋವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ತಜ್ಞರು ಚಿಂತಿಸುವಂತೆ, ಈ ಆ್ಯಪ್‌ಗಳ ಬಳಕೆ ಈಗ 'ಆಡಿಕ್ಷನ್' (ಬಂದುಬಾಳು) ಆಗಿ ಮಾರ್ಪಡುತ್ತಿದೆಯೇ ಎನ್ನುವ ಪ್ರಶ್ನೆ ಎದುರಾಗಿದೆ.
'ಸ್ವೈಪ್' ಮಾಡುವಾಗ ಮಿದುಳಿನಲ್ಲಿ ಏನಾಗುತ್ತದೆ?
ಮನೋವೈದ್ಯ ಡಾ. ಪ್ರಕೃತಿ ರೆಡ್ಡಿ ಅವರು ವಿವರಿಸುವಂತೆ, "ನಮಗೆ ಏನೋ ಒಂದು ಬಹುಮಾನ ಸಿಗಲಿದೆ ಎನ್ನುವ ಅನುಮಾನದ ಸಂತೋಏ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ರಾಸಾಯನಿಕವನ್ನು (ಡೋಪಮೈನ್) ಮಿದುಳಿನಿಂದ ಹೊರಹಾಕುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ಸ್ವೈಪ್, ಪ್ರತಿ ಮೆಸೇಜ್, ಪ್ರತಿ ಮ್ಯಾಚ್‌ನಲ್ಲೂ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಡೋಪಮೈನ್ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿ, ನಾವು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಆ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಮಾಡಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಜೂಜು ಆಡುವವರಿಗೆ ಉಂಟಾಗುವ ಭಾವನೆಯನ್ನೇ ಹೋಲುತ್ತದೆ."
ಹೇಗೆ ಆಡಿಕ್ಷನ್ ಆಗುತ್ತಿದೆ?
ಡೇಟಿಂಗ್ ಆ್ಯಪ್‌ಗಳ ವಿನ್ಯಾಸವೇ (Design) ಇದರ ಹಿಂದೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ. ಇವು 'ಗೇಮಿಫಿಕೇಷನ್' ತಂತ್ರವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ.
ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಬಹುಮಾನ (Variable Rewards): ಪ್ರತಿ ಬಾರಿಯೂ ಮ್ಯಾಚ್ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಯಾವಾಗ, ಯಾರಿಂದ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಯೇ ಬಳಕೆದಾರರನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯವನ್ನು ಕಳೆಯಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತದೆ.
ಅನಂತ ಚಕ್ರ (Infinite Scroll): ಮುಗಿಯದ ಪ್ರೊಫೈಲ್‌ಗಳ ಸರಪಳಿ. "ಮುಂದಿನವಳು/ಮುಂದಿನವನು ಚೆನ್ನಾಗಿರಬಹುದು" ಎನ್ನುವ ಭಾವನೆ ನಿಜವಾದ ಜೋಡಿಯನ್ನು ಕಂಡರೂ ಸ್ವೈಪ್ ಮಾಡುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸದಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ತಕ್ಷಣದ ಪುರಸ್ಕಾರ (Instant Gratification): ನಮ್ಮ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸಕ್ಕೆ ತಕ್ಷಣದ 'ಬೂಸ್ಟ್' ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಮ್ಯಾಚ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು 'ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾನ್ಯತೆ'ಯ ಸೂಚಕವಾಗಿ ಮಿದುಳು ಗ್ರಹಿಸಲು ಶುರುಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಯುವತಿಯೊಬ್ಬಳ ಅನುಭವ
"ರೋಜು ರಾತ್ರಿ 2-3 ಗಂಟೆ ಆ್ಯಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಾಳಾಗುತ್ತಿತ್ತು," ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ೨೬ ವರ್ಷದ ಸೋಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಆದ ಅನನ್ಯ. "ನಿಜ ಜೀವನದ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತು. ಫೋನ್ ಇಲ್ಲದಾಗ ಚಿರಾಕು,不安ಭಾವನೆ (anxiety) ಉಂಟಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ನಾನು ನಿಯಂತ್ರಣ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದು ಆ್ಯಪ್‌ಗಳನ್ನು ಡಿಲೀಟ್ ಮಾಡಬೇಕಾಯಿತು."
ಪರಿಹಾರವೇನು?
ತಜ್ಞರ ಸಲಹೆ:
ಸಮಯ ನಿಗದಿ: ದಿನದಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಮಯವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಈ ಆ್ಯಪ್‌ಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಾಗಿರಿಸಿ.
ನಿಜ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಮುಖ: ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದವರೊಂದಿಗೆ ನಿಜ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾಗಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿ. ಆ್ಯಪ್‌ೇ ವಾಸ್ತವ ಜಗತ್ತಿನ ಸಂವಾದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಬಾರದು.
ಸ್ವ-ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ: ಈ ಆ್ಯಪ್‌ಗಳು ನಿಮ್ಮ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸಕ್ಕೆ единствен ಅಡಿಪಾಯವಾಗಬಾರದು.
ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಜೀವನದ ಜೋಡಿಯನ್ನು ಕಾಣಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಬಹುದು, ಆದರೆ ಅದು ನಮ್ಮ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು 'ಸ್ವೈಪ್' ಆಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸದಂತೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ವಹಿಸುವುದು ಈ ಕಾಲದ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.
